Στην καθημερινότητά μας, είναι φυσιολογικό να μην έχουμε πάντα την ίδια ενέργεια ή την ίδια ικανότητα συγκέντρωσης. Κάποιες στιγμές αισθανόμαστε ξεκούραστοι και έτοιμοι να ανταποκριθούμε στις απαιτήσεις της ημέρας, ενώ άλλες χρειαζόμαστε περισσότερο χρόνο για να οργανωθούμε ή κουραζόμαστε πιο εύκολα. Το ίδιο συμβαίνει και στα παιδιά.
Πίσω από αυτές τις φυσιολογικές μεταβολές βρίσκεται ένας σημαντικός μηχανισμός του νευρικού συστήματος, που ονομάζεται διέγερση (arousal).
Η διέγερση περιγράφει το επίπεδο ενεργοποίησης του κεντρικού νευρικού συστήματος. Με απλά λόγια, εκφράζει το πόσο «έτοιμος» είναι ο οργανισμός να αντιληφθεί όσα συμβαίνουν γύρω του, να επεξεργαστεί τις πληροφορίες που λαμβάνει και να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις μιας δραστηριότητας. Δεν πρόκειται για χαρακτηριστικό της προσωπικότητας, ούτε για συμπεριφορά, αλλά για μια φυσιολογική κατάσταση που μεταβάλλεται συνεχώς μέσα στην ημέρα.
Το επίπεδο διέγερσης επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως ο ύπνος, η κόπωση, τα συναισθήματα, η υγεία, αλλά και τα ερεθίσματα του περιβάλλοντος. Για παράδειγμα, μετά από μια απαιτητική ημέρα στο σχολείο, ένα παιδί μπορεί να δυσκολεύεται περισσότερο να συγκεντρωθεί ή να χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να οργανώσει τις σκέψεις και τις κινήσεις του. Αντίθετα, όταν είναι ξεκούραστο και βρίσκεται σε ένα περιβάλλον που το υποστηρίζει, είναι πιθανό να συμμετέχει πιο εύκολα στο παιχνίδι, στη μάθηση και στις καθημερινές δραστηριότητες.
Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι δεν υπάρχει ένα «σωστό» επίπεδο διέγερσης για όλες τις περιστάσεις. Το επίπεδο που βοηθά ένα παιδί να παρακολουθήσει μια ιστορία στην τάξη δεν είναι απαραίτητα το ίδιο με εκείνο που χρειάζεται όταν τρέχει, παίζει ή συμμετέχει σε ένα ομαδικό παιχνίδι. Ωστόσο, όταν το επίπεδο διέγερσης δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της δραστηριότητας, μπορεί να δυσκολεύει τη συμμετοχή του παιδιού. Για παράδειγμα, ένα παιδί που βρίσκεται συνεχώς σε έντονη κινητική δραστηριότητα μπορεί να δυσκολεύεται να παραμείνει συγκεντρωμένο σε μία άσκηση που απαιτεί υπομονή και προσοχή, ενώ ένα παιδί με χαμηλό επίπεδο διέγερσης μπορεί να χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να ενεργοποιηθεί και να συμμετάσχει. Στόχος, επομένως, δεν είναι το παιδί να είναι πάντα ήρεμο, αλλά να διατηρεί ένα επίπεδο διέγερσης που του επιτρέπει να συμμετέχει αποτελεσματικά στη δραστηριότητα που κάνει εκείνη τη στιγμή.
Η κατανόηση της διέγερσης, επομένως, μπορεί να μας βοηθήσει να ερμηνεύσουμε διαφορετικά ορισμένες συμπεριφορές. Έτσι, αντί να εστιάζουμε μόνο σε αυτό που βλέπουμε, αξίζει να αναρωτηθούμε αν το νευρικό σύστημα του παιδιού βρίσκεται στην αναμενόμενη κατάσταση για να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις που έχει μπροστά του. Αλλάζοντας, λοιπόν, τον τρόπο που προσεγγίζουμε τη συμπεριφορά, μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα τις ανάγκες του και να το υποστηρίξουμε πιο αποτελεσματικά στην καθημερινότητά του.
Ενημερωθείτε σήμερα!
Όσο πιο νωρίς ανιχνευθεί µια δυσκολία τόσο πιο εύκολη και αποτελεσματική θα είναι η αντιμετώπισή της.
Κλείστε ραντεβού
