Ο εγωκεντρισμός στη σκέψη των παιδιών προσχολικής ηλικίας.

Κατά τη διάρκεια των πρώτων χρόνων της ζωής, τα παιδιά διαμορφώνουν σταδιακά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους και τον κόσμο γύρω τους. Ένα χαρακτηριστικό στοιχείο της σκέψης των παιδιών προσχολικής ηλικίας είναι ο εγωκεντρισμός, δηλαδή η τάση που έχουν να βλέπουν τα πράγματα αποκλειστικά από τη δική τους οπτική γωνία. Πρόκειται για ένα φυσιολογικό στάδιο της γνωστικής ανάπτυξης, μέσα από το οποίο μαθαίνουν να διακρίνουν τις δικές τους σκέψεις από εκείνες των υπολοίπων.

Η δυσκολία τους να κατανοήσουν ότι οι άλλοι άνθρωποι έχουν διαφορετικές σκέψεις, προθέσεις ή συναισθήματα από τα ίδια, γίνεται εμφανής με διάφορους τρόπους. Για παράδειγμα, συχνά μιλούν, χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τους εάν ο συνομιλητής γνωρίζει το θέμα της συζήτησης. Επίσης, πολλές φορές, πιστεύουν ότι όλοι αντιλαμβάνονται ό,τι και εκείνα.  

Ο εγωκεντρισμός, παρότι αποτελεί ένα φυσιολογικό στάδιο, μπορεί να επιφέρει δυσκολίες στις κοινωνικές σχέσεις των παιδιών. Αυτό γίνεται αντιληπτό, κυρίως, κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού με τους συνομηλίκους, όπου, συνήθως, δυσκολεύονται να μοιραστούν τα παιχνίδια τους ή να περιμένουν τη σειρά τους. Επίσης, μπορεί να θυμώνουν εάν τα άλλα παιδιά δεν παίζουν με τον τρόπο που επιθυμούν τα ίδια ή να παρεξηγούν τις προθέσεις τους.

Ο εγωκεντρισμός επηρεάζει και τη σχέση των παιδιών με τους κανόνες. Επειδή βλέπουν τον κόσμο από τη δική τους οπτική γωνία, πολλές φορές, δεν μπορούν να κατανοήσουν τη λογική πίσω από τα όρια των ενηλίκων. Γι’ αυτό αντιδρούν έντονα όταν λέμε όχι σε κάτι που επιθυμούν ή όταν ζητάμε να διακόψουν μία δραστηριότητα που τα ευχαριστεί. Επιπλέον, αυτή η αντίληψη τα οδηγεί συχνά στο να θεωρούν ότι οι κανόνες που θέτουμε είναι άδικοι και ως επακόλουθο, αρχίζουν να δοκιμάζουν τα όριά μας, προκειμένου να δουν που βρίσκονται.  

Η ενσυναίσθηση, δηλαδή η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε τα συναισθήματα και τις σκέψεις των άλλων, λειτουργεί ως φυσικό αντίβαρο του εγωκεντρισμού. Δεν εμφανίζεται ξαφνικά, αλλά αναπτύσσεται σταδιακά μέσα από τις σχέσεις, τα παραδείγματα των ενηλίκων και τις κοινωνικές εμπειρίες του παιδιού.

Οι γονείς μπορούν να συμβάλλουν ουσιαστικά στην ενίσχυση της ενσυναίσθησης, ακολουθώντας πρακτικές, όπως το να δείχνουν κατανόηση, να αναγνωρίζουν και να ονομάζουν τα συναισθήματα του παιδιού, αλλά και να μιλούν για τα συναισθήματα των άλλων ανθρώπων. Παράλληλα, μπορούν να δίνουν τα προσωπικά δικά τους παραδείγματα, καθώς τα παιδιά μαθαίνουν μέσα από την παρατήρηση και τη μίμηση της συμπεριφοράς των ενηλίκων.

Μερικές, ακόμη, στρατηγικές που μπορούν να εφαρμοστούν από τους γονείς, ώστε να βοηθήσουν τα παιδιά τους να περάσουν από το «εγώ» στο «εμείς», είναι να εξηγούν τον λόγο για τον οποίο υπάρχουν οι κανόνες, να τους εφαρμόζουν με σταθερότητα και συνέπεια, αλλά συγχρόνως να τους δίνουν τη δυνατότητα να κάνουν επιλογές, ώστε να αισθάνονται ότι έχουν έλεγχο πάνω στη συμπεριφορά τους. Εξίσου σημαντική είναι και η ενθάρρυνση του συνεργατικού παιχνιδιού με συνομηλίκους, καθώς η κοινωνική αλληλεπίδραση παίζει καθοριστικό ρόλο στη σταδιακή υπέρβαση του εγωκεντρισμού. Μέσα από τη συνεργασία, το διάλογο και τη σύγκρουση απόψεων, τα παιδιά μαθαίνουν σταδιακά να «μπαίνουν στη θέση του άλλου».

Είναι σημαντικό, λοιπόν, να θυμόμαστε ότι ο εγωκεντρισμός δεν αποτελεί ελάττωμα που πρέπει να διορθωθεί, αλλά ένα φυσιολογικό στάδιο της γνωστικής και συναισθηματικής ωρίμανσης. Μέσα από την καθοδήγηση, την αποδοχή και τη συναισθηματική σύνδεση, οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά να μάθουν να αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους ως μέλος ενός ευρύτερου κοινωνικού συνόλου και να αναπτύξουν ενσυναίσθηση και σεβασμό προς τους γύρω του.

Ενημερωθείτε σήμερα!

Όσο πιο νωρίς ανιχνευθεί µια δυσκολία τόσο πιο εύκολη και αποτελεσματική θα είναι η αντιμετώπισή της.

Συμπληρώστε το ιστορικό.

Κλείστε ραντεβού