Μήπως τελικά δεν χρειάζεται να “διορθώσουμε” το παιδί, αλλά να κατανοήσουμε το νευρικό του σύστημα;
Για πολλά χρόνια, η ΔΕΠΥ περιγραφόταν σχεδόν αποκλειστικά ως μια διαταραχή προσοχής.
Ένα “έλλειμμα”.
Μια δυσκολία του εγκεφάλου να συγκεντρωθεί, να οργανωθεί, να αυτοελεγχθεί.
Όμως τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότεροι επαγγελματίες ψυχικής υγείας, θεραπευτές και ερευνητές αρχίζουν να βλέπουν τη ΔΕΠΥ μέσα από μια πιο ολιστική και ανθρώπινη ματιά: μέσα από το ψυχοκοινωνικό μοντέλο της νευροδιαφορετικότητας.
Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, η ΔΕΠΥ δεν αφορά μόνο τον εγκέφαλο “απομονωμένα”, αλλά τον τρόπο με τον οποίο το νευρικό σύστημα αναπτύσσεται και αλληλεπιδρά με:
• τις σχέσεις,
• το οικογενειακό περιβάλλον,
• το στρες,
• την αισθητηριακή εμπειρία,
• τις απαιτήσεις της κοινωνίας,
• και τη συναισθηματική ασφάλεια του παιδιού.
Η νευροδιαφορετικότητα δεν σημαίνει ότι “όλα είναι φυσιολογικά” ή ότι οι δυσκολίες δεν υπάρχουν.
Σημαίνει, όμως, ότι σταματάμε να βλέπουμε το παιδί μόνο μέσα από το πρίσμα της παθολογίας.
Γιατί, πολλές φορές, αυτό που χαρακτηρίζεται ως “προβληματική συμπεριφορά” μπορεί στην πραγματικότητα να είναι η προσπάθεια ενός νευρικού συστήματος να προστατευτεί, να ρυθμιστεί ή να αντέξει έναν κόσμο που βιώνεται ως υπερβολικά έντονος.
Το παιδί που διασπάται εύκολα μπορεί να μην αδιαφορεί.
Μπορεί να έχει υπερφορτωθεί.
Το παιδί που πετάγεται συνεχώς, που δυσκολεύεται να περιμένει ή που εκρήγνυται συναισθηματικά, μπορεί να μην είναι “ανυπάκουο”.
Μπορεί να βρίσκεται σε διαρκή εσωτερική υπερδιέγερση.
Και το παιδί που φαίνεται αφηρημένο ή “χαμένο στον κόσμο του”, ίσως δεν αποφεύγει τη συμμετοχή.
Ίσως αποσυνδέεται ως ένας ασυνείδητος μηχανισμός προστασίας.
Μέσα από το ψυχοκοινωνικό μοντέλο, η συμπεριφορά αποκτά νόημα.
Δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως κάτι που πρέπει να κατασταλεί ή να διορθωθεί, αλλά ως μορφή επικοινωνίας του νευρικού συστήματος.
Αυτό αλλάζει ουσιαστικά και τον τρόπο παρέμβασης.
Η θεραπεία δεν στοχεύει μόνο στο να “κάθεται το παιδί καλύτερα” ή να “συγκεντρώνεται περισσότερο”.
Στοχεύει:
• στη ρύθμιση του νευρικού συστήματος,
• στην ανάπτυξη συναισθηματικής ασφάλειας,
• στη δημιουργία σχέσης,
• στην ενίσχυση της αυτορρύθμισης,
• και στην κατανόηση των πραγματικών αναγκών πίσω από τη συμπεριφορά.
Η έννοια της συν-ρύθμισης γίνεται κεντρική.
Το παιδί δεν μαθαίνει να ρυθμίζεται μόνο μέσα από οδηγίες ή πειθαρχία, αλλά κυρίως μέσα από τη σχέση με έναν ενήλικα που μπορεί να λειτουργήσει ως ασφαλές και ρυθμισμένο νευρικό σύστημα δίπλα του.
Παράλληλα, η σύγχρονη επιστήμη συνεχίζει να αναγνωρίζει ότι η ΔΕΠΥ έχει σημαντικό νευροβιολογικό και γενετικό υπόβαθρο.
Το ψυχοκοινωνικό μοντέλο δεν αρνείται τη βιολογία.
Αντίθετα, προσπαθεί να κατανοήσει πώς η βιολογία, το περιβάλλον και οι εμπειρίες αλληλεπιδρούν μεταξύ τους.
Γιατί τελικά ο εγκέφαλος δεν αναπτύσσεται σε κενό.
Αναπτύσσεται μέσα σε σχέσεις.
Και ίσως αυτό είναι το πιο σημαντικό μήνυμα:
ότι πίσω από πολλά παιδιά με ΔΕΠΥ, δεν υπάρχει απλώς μια “δυσκολία προσοχής”, αλλά ένα νευρικό σύστημα που συχνά χρειάζεται περισσότερη κατανόηση, περισσότερη ασφάλεια και λιγότερη κριτική.
Ίσως λοιπόν το πραγματικό ερώτημα να μην είναι:
«Τι έχει αυτό το παιδί;»
Αλλά:
«Τι προσπαθεί να μας πει μέσα από τον τρόπο που λειτουργεί;»
Ενημερωθείτε σήμερα!
Όσο πιο νωρίς ανιχνευθεί µια δυσκολία τόσο πιο εύκολη και αποτελεσματική θα είναι η αντιμετώπισή της.
Κλείστε ραντεβού
