Η απτική αμυντικότητα αποτελεί μια μορφή αισθητηριακής δυσλειτουργίας, κατά την οποία παρατηρείται υπεραντιδραστικότητα του παιδιού σε απτικά ερεθίσματα, τα οποία, υπό φυσιολογικές συνθήκες, δεν προκαλούν δυσφορία. Η διαταραχή αυτή εντάσσεται στις Διαταραχές Αισθητηριακής Επεξεργασίας και συναντάται συχνά σε Νευροαναπτυξιακές Διαταραχές, όπως η Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ) και η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ).
Τα παιδιά με απτική αμυντικότητα εμφανίζουν ποικίλες αντιδράσεις σε ερεθίσματα αφής, οι οποίες ενδέχεται να περιλαμβάνουν:
- Έντονη δυσφορία ή αποφυγή σε αγγίγματα ή αγκαλιές.
- Αντίσταση στο να φορούν ρούχα συγκεκριμένης υφής ή με ραφές/ ετικέτες.
- Δυσανασχέτηση σε δραστηριότητες με απτικά στοιχεία, όπως αφρό ή άλλα υλικά αισθητηριακής διέγερσης.
- Υπεραντιδραστικότητα κατά την περιποίηση του εαυτού τους και πιο συγκεκριμένα στο λούσιμο, στο κόψιμο των νυχιών και στο κούρεμα.
Οι παραπάνω αντιδράσεις δύνανται να προκαλέσουν σημαντικού βαθμού λειτουργικές δυσκολίες, οι οποίες μπορεί να σχετίζονται με την ένδυση, την υγιεινή, την κοινωνική συναναστροφή, τη συμμετοχή σε παιχνίδια και εν τέλει την ποιότητα ζωής του παιδιού και της οικογένειάς του.
Η Εργοθεραπευτκή παρέμβαση ξεκινά με συστηματική αξιολόγηση της Αισθητηριακής Επεξεργασίας του παιδιού. Χρησιμοποιούνται σταθμισμένα εργαλεία, όπως το Sensory Profile, καθώς και η κλινική παρατήρηση και συνεργασία με τους γονείς, με σκοπό τη σύνταξη ενός ολοκληρωμένου αισθητηριακού προφίλ. Έπειτα, δομείται η εξατομικευμένη παρέμβαση, η οποία βασίζεται στις αρχές της Αισθητηριακής Ολοκλήρωσης. Οι κύριοι άξονες της παρέμβασης περιλαμβάνουν:
1. Δομημένη Απτική Απευαισθητοποίηση
Το παιδί εκτίθεται σταδιακά σε διαφορετικά απτικά ερεθίσματα (π.χ. υφές, υλικά), σε συνδυασμό με ερεθίσματα ιδιοδεκτικότητας και αιθουσαίας εισροής, σε ασφαλές και παιγνιώδες περιβάλλον. Η διαδικασία αυτή στοχεύει στην αναδόμηση του αισθητηριακού ερεθίσματος ως ουδέτερου και ευχάριστου. Παραδείγματα:
- Κολύμπι μέσα σε πισίνα με μπάλες ή κουτιά με αισθητηριακά υλικά (π.χ. αφρός, φασόλια).
- Ανάβαση/ κατάβαση σε επιφάνειες με διαφορετικές υφές (τραχιά, λεία, απαλή).
- Ολισθήσεις και επαφή με υλικά, όπως υφάσματα, μαξιλάρες, σχοινιά.
Ο στόχος είναι το παιδί να επεξεργάζεται όλα αυτά τα απτικά ερεθίσματα με πιο προσαρμοστικό τρόπο και χωρίς άγχος ή αποφυγή.
2. Δραστηριότητες βαθιάς πίεσης
Οι τεχνικές βαθιάς πίεσης προάγουν την αισθητηριακή ρύθμιση και μειώνουν την υπεραντιδραστικότητα στο άγγιγμα. Παραδείγματα:
- Σφιχτές αγκαλιές με μαξιλάρια ή σάκους.
- Ρολλάρισμα με μπάλα γυμναστικής πάνω στο σώμα.
- Κουβέρτες βάρους ή σφιχτές περιτυλίξεις.
- Γιλέκα πίεσης.
Όλες αυτές οι τεχνικές βοηθούν στη μείωση της γενικευμένης υπερδιέγερσης και στην ενίσχυση της ανεκτικότητας στην αφή.
Συνοψίζοντας, η απτική αμυντικότητα επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο το παιδί αντιλαμβάνεται και αντιδρά στον κόσμο γύρω του. Η Εργοθεραπεία προσφέρει εξατομικευμένες στρατηγικές παρέμβασης που επιτρέπουν στο παιδί να αναπτύξει καλύτερη αισθητηριακή επεξεργασία και αυξημένη λειτουργική συμμετοχή.
Ενημερωθείτε σήμερα!
Όσο πιο νωρίς ανιχνευθεί µια δυσκολία τόσο πιο εύκολη και αποτελεσματική θα είναι η αντιμετώπισή της.
Κλείστε ραντεβού
